ناظم حکمت (۱۹۰۲–۱۹۶۳) یکی از مهمترین شاعران قرن بیستم ترکیه و از پیشگامان شعر مدرن ترکی بود. اشعار او با سبک نوگرایانه، موضوعات اجتماعی و نگاه انتقادی به سیاست و جامعه شناخته میشود. او همچنین به دلیل عقاید کمونیستی و فعالیتهای سیاسی سالها در زندان بود و در نهایت به تبعید در اتحاد جماهیر شوروی رفت.
۱. زندگینامه
• تولد: ۱۵ ژانویه ۱۹۰۲ در سالونیک (آن زمان بخشی از امپراتوری عثمانی، امروزه در یونان)
• تحصیلات: دانشگاه دریانوردی در استانبول، سپس تحصیل در مسکو در دانشگاه کمونیستی کارگران شرق
• فعالیتهای سیاسی: عضو حزب کمونیست ترکیه، چندین بار به دلیل عقاید سیاسیاش زندانی شد
• مرگ: ۳ ژوئن ۱۹۶۳ در مسکو، اتحاد جماهیر شوروی
۲. ویژگیهای شعری
• اولین شاعر ترک که شعر نو (بدون قافیه و وزن سنتی) را در ترکیه معرفی کرد
• موضوعات اجتماعی، سیاسی و انسانی
• استفاده از تصاویر زنده، زبان ساده و تاثیرگذار
• الهام از مارکسیسم، سوررئالیسم و فوتوریسم
۳. آثار مهم
الف) مجموعههای شعری
• “نامههای زندان” (Mektuplar) – مجموعهای از نامهها و اشعار نوشتهشده در زندان
• “حماسه انسانی” (Memleketimden İnsan Manzaraları) – شاهکار او، روایتی بلند از زندگی مردم ترکیه
• “نامههای عاشقانه” – مجموعهای از اشعار عاشقانه
ب) نمایشنامهها و رمانها
• “حماسه شیخ بدرالدین” – نمایشنامهای درباره رهبر مذهبی و سیاسی عثمانی
• “ابرهای سفید در آسمان” – مجموعهای از داستانهای کوتاه
۴. دوران زندان و تبعید
• در سال ۱۹۳۸ به اتهام تحریک ارتش به شورش به ۲۸ سال زندان محکوم شد.
• در ۱۹۵۰ با فشارهای بینالمللی آزاد شد اما تحت نظر بود.
• در ۱۹۵۱ تابعیت ترکیه از او گرفته شد و به اتحاد جماهیر شوروی گریخت.
• در مسکو تا پایان عمر زندگی کرد و در آنجا درگذشت.
۵. تأثیر و میراث
• یکی از تأثیرگذارترین شاعران قرن ۲۰ ترکیه
• آثارش در سراسر جهان ترجمه شده و محبوب است.
• بسیاری از اشعارش به آهنگ تبدیل شده و توسط خوانندگان معروف اجرا شدهاند.
• امروزه در ترکیه به عنوان “شاعر آزادی و عدالت” شناخته میشود.
جمعبندی
ناظم حکمت شاعری انقلابی، نوآور در شعر ترکی و مبارزی سیاسی بود که سالها در زندان و تبعید گذراند. با وجود فشارها، آثار او همچنان زنده مانده و الهامبخش نسلهای بعدی شاعران و نویسندگان ترکیه و جهان است.
سه شنبه 16 بهمن 1403